Blog

CUỘC SỐNG KỲ DIỆU TRÊN HỒ TITICACA

Thuộc sở hữu của hai quốc gia Bolivia và Peru, Titicaca là một hồ nước ngọt có diện tích khoảng 8.300 km nằm trên độ cao 3.800 mét so với mặt nước biển. Hồ không chỉ là nơi sinh sống độc đáo của cộng đồng người dân bản địa của hai nước mà còn chứa từ nhiều câu chuyện huyền thoại từ ngàn xưa.

Hồ Titicaca nhìn từ phía bờ Bolivia

 

Trước tiên, tôi đến với Titicaca từ phần đất thuộc lãnh thổ của Bolivia và tìm một hostel chỉ vài mươi bước chân là đến được mép hồ. Thị trấn Copacabana nhộn nhịp khách du lịch bụi từ khắp nơi trên thế giới. Một số khách sạn, quán bar, các cửa hàng bán sản phẩm lưu niệm, những phiên chợ địa phương mọc san sát bên bờ hồ. Một số công trình kiến trúc về tôn giáo ở thị trấn phảng phất dấu ấn của người Tây Ban Nha từng có thời kỳ cai trị.

Titicaca có 41 đảo lớn nhỏ thuộc sở hữu của hai quốc gia Peru và Bolivia, trong số đó có đông dân cư sinh sống. Từ thị trấn Copacabana, du khách có thể khám phá Đảo Mặt Trời (Isla del Sol) và Đảo Mặt Trăng (Isla de la Luna) với hàng trăm di tích cổ thuộc nền văn minh Inca tận thế kỷ 14. Nơi đây, tương truyền sự hiện diện của các vị thần trong thần thoại của người Inca như thần Mặt Trời và nữ thần Mặt Trăng Mama Quilla. Tôi không đủ thời gian để trải nghiệm trên những hòn đảo từ Copacabana nên chỉ dành khoảng thời gian ngắm hoàng hôn tím thẫm buông xuống trên mặt hồ ở thị trấn biên giới này.

Hoàng hôn trên hồ Titicaca từ thị trấn Copacabana thuộc Bolivia

 

Tôi chọn cách trải nghiệm hồ Titicaca từ Puno, thành phố ôm trọn phần phía bắc của Titicaca thuộc Peru. Khi tàu rời bến thì trời cũng bắt đầu kéo những đám mây đen ngùn ngụt từ phía xa làm cho Titicaca càng thêm huyền bí như những câu chuyện thần thoại xung quanh nó được người dân truyền từ đời này sang đời khác.

Người Uro có nguồn gốc trước thời Inca, bao gồm ba nhóm người là Uru-Chipayas, Uru-Muratos và Uru-Iruito. Họ sinh sống thành những gia đình tại hơn 40 hòn đảo nổi do chính mình tạo nên trên hồ Titicaca. Các nhà khoa học cho rằng nơi định cư đầu tiên của họ là bờ hồ Titicaca thuộc lãnh thổ Bolivia nhưng ngôi làng nổi của người Uro đã di chuyển dần về phía thành phố Puno, Peru.

Những ngôi làng của người Uro trên những hòn đảo làm bằng lau sậy.

 

Tàu dừng lại trên một hòn đảo được tết bằng lau sậy của một gia đình người Uro. Anh Pana chủ nhà cho rằng: “Xưa kia những hòn đảo nổi của chúng tôi không nằm gần bờ của Puno như ngày nay. Tuy nhiên mực nước của hồ Titicaca ở vịnh quá thấp nên chúng tôi bắt buộc tiến vào gần bờ hơn, phía đảo Estevez. Một số gia đình khác di chuyển tới sông Huili, một trong những nguồn nước của hồ Titicaca, để đảm bảo độ sâu dưới bề mặt đảo nổi là từ 12-15 mét. Dần dà, người Uro đã mở rộng cộng đồng sinh sống ra nhiều phía của vịnh Puno như ngày nay”.

Người dân Uro đang giới thiệu cách xây dựng nhà bằng cây totoras.

 

Trẻ em Uro với những con vật cưng làm bầu bạn.

 

Người dân Uro đang chuẩn bị bữa trưa trên ngôi nhà nổi giữa hồ Titicaca.

 

Vợ Pana, tết tóc đuôi sam trong trang phục truyền thống của người Puno, giới thiệu cho chúng tôi cách thức chế tạo ra nhà và các dụng cụ trong sinh hoạt hằng ngày của họ. Với vật liệu tự nhiên là những cây totoras, họ đã tự xây dựng cho mình những hòn đảo nhân tạo ở khu vực hồ ven thành phố Puno. Loài sậy totoras này khi bị phân hủy sẽ tạo ra khí, nhưng không thoát ra được và dần dần những khố rễ chứa khí này tập trung lại hình thành một hòn đảo nổi. Trải qua thời gian, người dân còn đan thêm lau sậy vào đám rễ để làm dày và chắc chắn hơn cho bề mặt đảo, tránh các đảo nổi bị tan rã. Họ còn buộc neo để giữ cố định những đảo nổi khi thời tiết không ổn định. Có rất nhiều ngôi nhà lau sậy được xây dựng trên đảo, người Uro cần phải đan đệm thêm 2 tuần một lần để có thể chống chịu với sóng hồ.

Những con thuyền bằng lau sậy đưa du khách đi tham quan những ngôi làng nổi của người Uro.

 

Pana kể cho chúng tôi nghe về cuộc sống của họ. Rằng anh cũng lên Lima học đại học nhưng sau đó lại quay về Puno để làm du lịch. Anh có gia đình cùng với vợ con sống trên ụ nổi này giống như thời tuổi thơ mặc dù thiếu thống về tiện nghi sinh hoạt. Hằng ngày, vợ thêu thùa, đan những sản phẩm lưu niệm bằng lau sậy bán cho khách du lịch. Anh lo công việc tiếp đón khách và quản lý luôn dịch vụ homestay khi du khách cần. Những tháng du lịch ế ẩm, Pana câu cá, săn chim hay tiếp tục thu hoạch những cây totoras để sửa chữa nhà cửa cho gia đình. Con cái vẫn được đi học đầy đủ trên những ngôi trường nổi cũng được tết bằng lau sậy trên mặt hồ. Cuộc sống tuy không dư dả nhưng sẽ có được một tinh thần thoải mái và một môi trường không bị ô nhiểm như các khu đô thị trong đất liền.

Tàu tiếp tục đưa tôi đến với hòn đảo sinh thái Taquile, cách thị trấn Puno khoảng 45km. Đây là môt hòn đảo hẹp có khoảng 2.000 cư dân sinh sống. Trong thời kì còn là thuộc địa Tây Ban Nha, hòn đảo này được sử dụng như một nhà tù.

Từ thập niên 70 của thế kỷ trước, Taquile thuộc quyền sở hữu của người dân nơi đây. Lối sống của họ khá truyền thống và không bị ảnh hưởng bởi nếp sống văn hóa với các tiện nghi hiện đại bên ngoài. Trước khi bước chân lên đảo, anh chủ thuyền nhắc nhỡ du khách là nên đi vệ sinh trên thuyền và khi uống nước phải mang vỏ chai về lại thuyền. Họ muốn giữ cho hòn đảo một môi trường sạch sẽ, không bị ô nhiễm bởi rác thải từ lượng khách du lịch ngày một nhiều.

Đảo Taquila trong lành giữa vùng hồ Titicaca rộng lớn.

 

Chúng tôi đi bộ dọc theo chiều dài của Taquila. Một không khí thanh bình giữa bốn bề là mặt hồ trong xanh vằng vặt của hồ Titicaca. Người dân vẫn trồng trọt một số cây lương thực trước nhà hoặc trên các sườn dốc dẫn xuống mặt hồ. Một số hộ gia đình còn chăn thả gia súc trên những bãi cỏ ven hồ, bên lối đi lót bằng đá nhỏ hẹp theo cách của người Inca xưa. Tôi đang ngỡ mình đi giữa hòn đảo hoang sơ cách đây hàng trăm năm mà thế giới văn minh vừa mới phát hiện.

Bầy gia súc được người Taquila chăn nuôi trên đảo.

 

Những trẻ em nam đang bán những sản phẩm lưu niệm do chính tay chúng làm.

 

Không chỉ thiên nhiên hoang sơ, trong lành, Taquile còn nổi tiếng với trang phục truyền thống độc đáo và nghề thủ công mỹ nghệ của dân đảo không chỉ được biết đến ở Nam Mỹ mà còn trên toàn thế giới. Nghệ thuật dệt ở Taquile đã được UNESCO công nhận là di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại.

Lối sống truyền thống của người dân trên đảo là yếu tố thu hút khách du lịch đến với hòn đảo Taquila xa xôi.

 

Trong khi nhiều người đàn ông trên thế giới không mặn mà với những chiếc kim, sợi chỉ, thì chắc chắn đây là một công việc và cũng là một trò tiêu khiển độc quyền của nam giới trên đảo Taquile. Với các chàng trai, họ bắt đầu công việc truyền thống này khi chỉ mới 7 tuổi, còn nhiệm vụ của người phụ nữ chỉ là dệt vải và sợi. Chúng tôi thấy có rất nhiều trẻ nhỏ bán những sợi dây đeo tay, túi xách, tấm thảm ven lối đi với giá rất rẻ được dệt và thêu thủ công rất tinh xảo mà anh chàng hướng dẫn giới thiệu do chính cánh đàn ông làm ra.

Chính lối sống truyền thống của người Taquile là điểm thú vị nhất khiến cho du khách tò mò và muốn khám phá. Ví dụ như người dân sẽ hướng dẫn cho du khách nhận diện họ qua trang phục. Người phụ nữ có chồng thì sẽ diện trang phục như thế nào, một anh chàng có vợ thì sẽ phân biệt ra sao đều thể hiện rất riêng và độc đáo. Xã hội Taquile được dựa trên quy củ của nền văn minh Inca. Tiêu chí đạo đức của họ là: "Không trộm cắp, không nói dối và không được lười biếng". Đây cũng chỉ một trong những tiêu chí đạo đức sống tốt đẹp của người Taquile mà chắc chắn ai trong chúng ta cũng muốn ủng hộ.

Hồ Titicaca ngày nay vẫn đang chứa đựng những câu chuyện huyền thoại của quá khứ cũng như lối sống truyền thống xa xưa của người dân bản địa. Tôi rất tiếc là chưa ở lại nhà người dân để hiểu thêm lối sống thiếu thốn vật chất nhưng vẫn lạc quan, vui sống trong khi thế giới hiện đại như chúng ta vẫn luôn mơ ước.

Những Bước Chân

Bài được đăng trên báo Doanh nhân Sài Gòn

http://www.doanhnhansaigon.vn/di-nghi-viet/kham-pha-titicaca-ky-dieu/1096485/

 

 

 

« Previous page Next page »